میــــــــــانه و اقتصاد آن

هرچند ۱۵-۱۰سال اخیر در ایران همزمان بود با موج افتتاح انواع کارخانجات صنعتی، اما باید بپذیریم که سهم شهر کهن و پهناور میانه از این جهش صنعتی بسیار اندک بود...!! با اینکه وقتی سخن از قتصاد شهری می شود، ناخودآگاه به صنعت و تکنولوژی فکر می کنیم، با درک این واقعیت تلخ، اقتصاد میانه را از جوانب مختلف بررسی می کنیم. کشاورزی و دامداری عمده ترین بخش از اقتصاد میانه را تشکیل می دهند و با رونق گرفتن شهرک صنعتی میانه، امید به رونق گرفتن اقتصاد صنعتی در میانه هم می رود.

    ¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤

¤ کارخانه ی نورد فولاد آذربایجـــــان

انتخاب اولیه ی میانه برای احداث چنین کارخانه ای، بخاطر شرایط خاص و ایده آل حاکم بر منطقه بود. میانه شمع جمع همه ی این شرایط بود که به آنها اشاره می شود:

*نزدیکی به تقاطع چهار رودخانه ی شهرچایی ـ قورو چایی ـ آیدوغموش ـ قارلانقو برای تامین آب سیستمهای خنک کننده که با خط انتقال آب ۳ کیلومتری تامین شده است.

*مشرف بودن به جاده ترانزیت بین المللی با ایجاد یک راه میانبر ۶ کیلومتری

*مسترسی به شبکه ی راه آهن بین المللی برای حمل شمش و تولیدات کارخانه

*انتقال برق۲۳۰kv ی میانه به پست ۶۳kv ی کارخانه توسط رشته خط انتقال برق ۸ کیلومتری

*انتقال گاز طبیعی لوله اصلی ایران ـ ترکیه به کارخانه توسط یک ایستگاه تقلقل فشار گاز تنها توسط خط انتقال گاز یک کیلومتری

ملاحظه می شود که واقعا" میانه شمع جمع و نقطه ی مجموع همه ی این شرایط است و معلوم نیست اصرار بر حذف آن از میانه و انتقال به کرمان چه توجیه اقتصادی داشت؟!!

¤¤ سد اســـــتور، بایدها و نبایدها

ساخت سد استور در آذربایجان و تامین رفاه و امکانات برقی و آبی برای استانهای شمالی کشور، یکی از طرحهای سالهای بسیار دور است. این سد قرار بود برای تامین آب ۲۰۰ هکتار از شالیزارهای استان گیلان و برق منطقه شمال کشور، در منطقه ی آذربایجان راه اندازی گردد و جالب یا خفت بار آنکه سرپرستی آنرا آب و برق منطقه گیلان بر عهده داشت. این سد عظیم که در واقع دومین سد بتونی و دو قوسی کشور بعد از سد ارس است، از آب اندک میانه قرار است ذخیره ای برای استان سرسبز گیلان اندوخته کند. سد استور با ظرفیت مخزنی ۲ میلیارد متر مکعب و با توان تنظیم ۱۴۱۲ میلیون متر مکعب آب به تنهایی تاکنون نزدیک به ۱۵۰میلیارد تومان هزینه را صرف بر پایی خویش نموده است. این سد از نوع بتنی دوقوسی و حداکثر ارتفتع آن از پی ۱۵۱ متر و طول و عرض تاج آن به ترتیب ۲۹۷و ۶ متر و ظرفیت آب ان ۱۷۰۰ متر مکعب است.

¤¤¤ معـــــــادن

از نظر معادن بهره برداری شده، آذربایجان شرقی نسبت به کشور عقب است و شهرستان میانه هم نیبت به استان عقب تر است و این یک مشکل مضاعف است. در کل معادن شهرستان میانه تا سال ۱۳۷۲، تنها ۳۷ نفر مشغول بوده اند که تقریبا" همه ی آنها کارگر مبتدی و بدون تخصص بوده اند. این رقم ۳ تا ۴ درصد کارگران معادن استان است. معادن موجود در میانه به گچ، مس، نمک، خاک صنعتی و پرلیت ختم می شود.

¤¤¤¤ شهرک صنعتی

تا چند سال پیش شهرک صنعتی میانه بدون تحرک و رونق باقی مانده بود، اما حالا امید به روزهای آینده ی روشن باعث رقابت شرکتها و کارخانجات برای سرمایه گذاری در آن شده است. تولید قطعات خودروئی گیربکس ( که از سال ۸۴ شروع به کار کرد ) می تواند وجهه صنعتی میانه را بالا ببرد. با بکار گیری نزدیک به ۱۰۰۰ نفر نیروی کاری تقریبا" بومی! درد بیکاری میانه تا حدودی التیام می یابد. تولید سفال پشت بام، تولید روغن صنعتی، کارخانه روغن کشی از دانه های روغنی، کارخانه فرمینگ فلزات، تولید بتون آماده، نوشابه و آبمیوه و غیره می تواند تا حدودی توانست این شهرک را از حالت رکود و بی رونقی در آورد.

¤¤¤¤¤ تجـــــارت

در این شهرستان، تجارت در حد متوسط قرار دارد و بیشتر شامل خرید و فروش می باشد. تجارت به معنای اخص، بازار سرپوشیده شهر را در بر می گیرد که بیش از ۶۰ سال قدمت دارد و از ذونق خوبی برخوردار است. در میانه، بخش خدمات بالاترین رقم شاغلین را دارد و در بین بخش های مختلف خدمات، آموزش و پرورش از بالاترین درصد کارکنان برخوردار است. همچنین در بخش حمل و نقل و ارتباطات، اداره ی عمومی بهداشت و مددکاری، واسطه گری های مالی و مستغلات و غیره نیز تعدادی جذب شده است.

¤¤¤¤¤¤ کشــــاورزی

اگر اساس اقتصاد کشور را نفت بدانیم، اساس شهرستان میانه نیز بر کشاورزی و دامداری استوار است، چرا که ۴/۴۳٪ شاغلین میانه در بخش کشاورزی مشغول فعالیتند. به عبارت ساده تر یک پنجم خاک شهرستان میانه را زمینهای کشاورزی و باغی تشکیل می دهند و این رقم بسیار چشم گیر و حائز اهمیت است. نکته ی حائز اهمیت دیگر اینکه تقزیبا" تمام برنج استان در شهرستان میانه تولید می شود و این شهرستان قطب برنج استان می باشد. یا اینکه یک سوم عس و یک چهارم گوجه فرنگی استان نیز در شهرستان میانه تولید می شود.

¤¤¤¤¤¤¤ دامداری

دامداری در کنار کشاورزی در شهرستان میانه بعنوان دو بازوی مهم اقتصادی شناخته می شود. مقایسه آمار دامی شهرستان بین سالهای ۷۵ تا ۸۲ نشان دهنده ی رشد ۱۰ درصدی آن می باشد که این رقم تحسین انگیز و افتخار آمیز است.

    ¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤¤

در دنیای امروز، هرکه اقتصاد بالاتر و پیشرفته تر داشته باشد، دارای اعتبار و جایگاه بالاتر خواهد بود. مسی که سهمی از اقتصاد ندارد، در دنیای امروزی حرفی بوای گفتن ندارد...!!

                  مشـــــــاهیر میانه

۸-۱شهریار ایران زمین: درست است که مرز و حدود میانه دارای چهارچوب مشخص و پذیرفته شده ای است اما هیچکس نمی تواند منکر شود که گویش سرچم متمایل به میانه است نه زنجان، گویش قره چیمن متمایل است به میانه نه تبریز! گویش میانه بسیار وسع و گسترده تر از شهرستان میانه است و شلید چهار برابر حدود فعلی باشد. گویش میانه از جنوب تا مرز شهر زنجان را شامل می شود. کسانی که با گویش شناسی آشنائی دارند، براحتی می توانند آبادیهای اطراف قره چیمن را با گویش میانه تطبیق بدهند. از آن جمله می توان به آبادیهای خشکناب و شنگیل آوا اشاره داشت که زادگاه شهریار ایران زمین است و روزی در جغرافیای دولتی میانه بوده اند. این روستا تا میانه ۱۰ کیلومتر فاصله دارد و تا مرز تبریز ۸۰ کیلومتر. گویش حیدر بابای شهریار کامل" با گویش میانه سروده شده است. حال آیا می توان شهریار را ناآشنا با فرهنگ میانه دانست؟ او که جنس سخنش، گویشش، سردی و گرمی اش مانند میانه ای ها بود، آیا در جغرافیای گویشی میانه نمی گنجد؟ او که تنها ۱۰ کیلومتر از میانه فاصله داشت و ۱۰۰ کیلومتر از تبریز، آیا تبریزی است؟

۹-۱حبیب ساعر: بی گمان استاد حبیب ساعر، قله ی شعر مروزین ترکی است.همچنین او یکی از درخشان ترین ستارگان شعر فارسی و تکوین دهنده ی شعر نوی فارسی است. همگان نیما را پدر شعر نوی ایران می دانند، حال آنکه نیما تنها می تواند پدر شعر نوی فارسی باشد که آنهم جای بحث دارد. پدر شعر نوی ایران، حبیب ساعر است. او شعر نو را در زبان ترکی رایج کرد و نیما با الهام از وی، شعر نوی فارسی را خلق کرد. اسنادی که در دست است اثبات می کند، نخستین شعر نوی فارسی را هم استاد حبیب ساعر سروده است نه نیما! او از دوران دبیرستان تا لحظه ی مرگ یار صمیمی و همیشگی استاد شهریار بود و شهریار او را بسیار عزیز می داشت. عده ای از نزدیکان شهریار نیز عقیده دارند که منظور از "حبیب" در مصرع "شهریارا بی حبیب خود نمی کردی سفر" همان حبیب ساعر است. حبیب ساعر در ۱۳۰۶ شمسی به استامبول رفت. او که زبان فرانسه را بخوبی می دانست، وترد دانشگاه شد و موفق به اخذ مدرک لیسانس در رشته ی جغرافیا شد. او در آنجا با شاعران بزرگی چون ناظیم حیکمت آشنا می شود و به مطالعه ی عمیق آثار ادبی آنها در کنار آثار غربی می پردازد. او با شکستن محدودیتهای شعر قدیم، جرات و جسارت به خرج داده و سبک شعر نو را ابتدا در زبان ترکی و سپس در زبان فارسی داخل کرد و مقلدان بزرگی چون نیما، اخوان، سهراب، شاملو و ... را به دنبال خود کشاند.

۱۰-۱یوسف کرمی - ورزشکار: علیرغم سن وسال کم خود، کلکسیونی از افتخارات ورزشی را بنام خود و شهر و میهن خود کسب نموده است. یوسف کرمی که حضور ملی و بین المللی او در رشته تکوندو است، قله های افتخار را به آرامی طی نمود و بر بام تکواندوی جهان تکیه زد.

۱۱-۱ریزعلی خواجوی ـ دهقان فداکار: ما در دوران دبستان خیال می کردیم این داستان نیز در کنار داستانهای دیگر، داستانی خیالی است که در کنار ادبیات از مقوله ی اخلاق صحبت می کند. تا اینکه کم کم شایعه شد این داستان نه تنها واقعی است بلکه نقش اول آن، دلاوری از خطه ی میانه می باشد.

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

بدون شک نام آوران میانه بیش از تعداد انگشت شماریست که از آنها اسم برده شده... اگر گشت کوتاهی بین هنرمندان وطن عزیزمان ایران بزنیم می توانیم از هنرمند بزرگ و مردمی "داریوش اقبالی" نیز یاد کنیم ...

                 دوباره می سازمت وطن، اگرچه با خشت جان خویش

                 ستون به سقف تو می زنم، اگرچه با استخوان خویش

                  مشاهیر میـــــــــانه

مشاهیر میانه، در لابلای تاریخ گم شده اند. البته نامشان هست اما نه به اسم میانه، بلکه به اسم شهرهای دیگر!!

۱-۱عین القضات میانجی همدانی ـ فیلسوف، منطقی، قاضی: در ۴۹۲ قمری چشم به جهان گشود و در سن ۳۳ سالگی در حالیکه نام و شهرتش تمام آفاق را گرفته بود، بدست جاهلان و متعصبان کوردل به  دار کشیده شد. شهادت او، بعد از تحمل تبعید و حبس او در بغداد به بهانه ی بی دینی! بود. اگر عمر او می توانست دو یا سه برابر عمر کوتاهش باشد، شاید کسی را یارای رقابت با نام و آوازه ی او نبود. فلسفه، حکمت، کلام، عرفان، و ادب عربی را تحصیل نمود و تحقیق و تدفین در آثار محمد غزالی نمود. آثار و افکار او در ۳۰-۲۰ سالگی، نشان از نبوغ خارق العاده ایشان دارد که پس از نزدیک به هزار سال هنوز در سطوح بالای دانشگاهی، سنگین و ثقیل است. از آثار بجای مانده از ائ می توان نام برد: یزدان شناخت در مسائل حکمت الهی و علوم طبیعی، رساله ی جمالی، تمهیدات در تمهید ده اصل تصوف، زبده الحقایق، رساله ی الهی، رساله ی ۲۰۱ فصلی در حقایق عشق و احوال و اعراض آن، شکوی اغریب عن الاوطان الی العلما البلدان مکاتیب، رباعیات عین القضات.

۲-۱ابوالحسن علی بن حسن بن علی میانجی: هزار سال پیش، یک فقیه و قاضی نامی میانه ای، برای تحصیل ادبیات عرب، میانه را ترک گفته و به بغداد رفت. او همدرس و همبحث با "قاضی ابی طیب طبری" فقیه نامدار، بود. ابوالحسن علی میانجی در بغداد به درجه اجتهاد رسیده و در ادبیات عرب به مقامات عالیه نائل شد.

۳-۱افضل الدین خونجی ـ فیلسوف، منطقی، پزشک: این دانشمند، تالیفات متعددی دارد اما از معروفترین آنها می توان نام برد از: موجز فی المنطق، الجمل فی المنطق، کشف الاسرار فی الطبیعی. هر سه کتاب مذکور از اساسی ترین کتابهای منطق محسوب می شود.

۴-۱میرزا مسعود انصاری گرمرودی ـ وزیر امور خارجه ایران کبیر: دوران وزارتش در دوره ی محمد شاه قاجار بود. او در سال ۱۲۵۱ قمری وزیر امور خارجه ی ایران شد. او، دختر با استعداد فتحعلی شاه قاجار ـ ضیا السلطنه ـ را به همسری گزید و او را مشاور خود انتخاب نمود. امیر کبیر نیز در دوره ی سلطنت ناصر الدین شاه، او را در مقام وزیر امور خارجه ابقا نمود.

۵-۱موتمن المک ـ وزیر امور خارجه ایران کبیر: او به مدت ۲۵ سال وزیر امور خارجه ی ایران کبیر شد. او چنین مقامی را از سمت نویسندگی در دستگاه بیگلربیگی تبریز شروع کرد. موتمن الملک، علم وسیاست را با راهنمائی پسر عموی خود میرزا مسعود تکمیل نمود. او علاوه بر اجتهاد، در ریاضیات و ادبیات نیز سر رشته داشت. او را بسیار باهوش معرفی می کنند. در زمان او بود که اولین نظامنامه وزارت اومر خارجه تنظیم شد.

۶-۱میرزا فتاح خان گرمرودی: او خیلی زود به رشد اجتماعی رسید و با سرعت زیادی که در دستگاه دولتی پیشرفت کرد. در ۲۱ سالگی وارد امور حسابرسی دولتی شد و مورد توجه نایب السلطنه عباس میرزا قرار گرفت. او که ترکی، فارسی، فرانسوی و روسی را می دنست، یکی از مشاورین امین درباری در سفرهای خارجی و تصمیمات داخلی بود.

۷-۱محمد باقر خلخالی میانجی ـ قاضی، مجتهد ، شاعر: معروف به ملا باقر که هنر والای شعر او، پرده بر مقام علمی او پوشانده است. شاهکار ادبی او بنام "ثعلبیه" با افکار بلند شاعر نقاد چنان معروف است که گاهی محمد باقر را با آن نام می شناسند. این شاعر اثر ترکی، روباهی را نقش اول شعر قرار داده و به زبان طنز، به بررسی مشکلات اجتماعی می پردازد. این اثر، بارها در تبریز، تهران، باکو، استامبول . ... چاپ و منتشر شده است.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

معرفی دیگر مشاهیر میانه ی عزیز، در پست آینده..!!

               میــــــــانه و  آثار باستانی

۵-۱نجفقلی خان قالاسی: تپه ای که در جنوب شهر میانه در بالای منطقه ی موولوک و در کنار شهرچایی آرام و ساکت آرمیده است وساخت و سازهای روز افزون آنرا از چهارسو در برگرفته است، روزی برای خود اعتبار و ارزشی داشته است. این تپه که در میان مردم میانه به "قالا" معروف است و محوطه ای به مساحت تقریبی ۳۰ در ۷۰ متر را در برگرفته است، یادگاری از دوران حکومت ساسانیان است. مردم منطقه قدمت آنرا بیشتر از ۲۰۰-۱۰۰ سال نمی دانند، اما واقعیت این است که این قلعه ی مخروبه کهنتر از قلعه دختر میانه است و قدمت آن از ۱۵۰۰ سال بیشتر است.

۶-۱کاروانسرای جمال آوا: این بنای تاریخی در کنار روستای جامال آوای میانه واقع در ۳۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر قرار گرفته است. گرچه روستای جامال آوا اکنون به دور از رونق و صفا در دل کوه آرمیده است، اما زمانی در تلاقی جاده ترانزیت قدیم و جاده ابریشم با ابهت و با اهمیت و بسیار با رونق بوده است طوریکه جهانگردان از این کاروانسرا بعنوان مهمترین کاروانسرای بین زنجان و تبریز نام برده اند. تاریخ بنای این اثر بخاطر مرمت و بازسازی آن توسط شاه عباس، به زمان صفویه یعنی قرن ۱۱ هجری نسبت داده می شود اما این کاروانسرا قبل از آن بصورت چاپارخانه در قرن هشتم هجری قمری از کاربرد زیادی برخوردار بوده است.

۷-۱امامزاده اسماعیل: بارگاه مبارک در ضلع جنوبی مسجد جامع شهر میانه قرار دارد که کدفن فرزند امامزاده محمد (کندوان)و نوه ی امام صادق (ع) است. این امامزاده بیش از ۵۰۰ سال پیش کشف و شناسائی شده است و اکنون رسما" به ثبت رسیده است. سطح خارجی گنبد امامزاده تا چندی پیش با کاشیهای فیروزه ای رنگ تزیین شده بود ولی اکنون در پی تعمیر و نوسازی اساسی آن اکثر این خصوصیات از بین رفت و ساختمان آن از نو به طرز جالب و با سبک کعماری پیشرفته و آمیخته با فرهنگ وهنر اسلامی تجدید بنا شد.

۸-۱ایپک یولو (جاده ابریشم): مهمترین شاهراه مردمان کهن را می توان "جاده ابریشم" یا "ایپک یولو" دانست. این شاهراه عظیم بازرگانی از ناحیه شمالی چین شروع می شد و با گذر از ایران به بین النهرین می رسید. سپس از سوریه عبور می کرد و تا بندر انطاکیه در کنا دریای مدیترانه می رسید. در سده هفتم هجری که تبریز تقریبا" بعنوان مهمترین و تجاری ترین شهر جهان یکه تازی می کرد، تمام راههای بین المللی به نحوی بدان منتهی می گردید. این جاده که پیشتر برای تجارت ابریشم چین و انتقال آن به کشورهای منمکن و مرفه مانند ایران و یونان پیش بینی شده بود، اکنون به مسیر تجارت انواع کالاهاتبدیل شده است. این ابر راه از ایالت توان هونگ چین به ایالتهای ترک نشین قان سو، بئش بالیق، یئنگی بالیق و آلمالیق به سمرقند و بخارا می رسید. از طریق مرو، گرگان و ری به قزوین و زنجان و سپس میانه می رسید و به تبریز می رفت. چنانکه دیده می شود، میانه یکی از شهرهای حساس و سوق الجیشی بوده است که در هزاره های گذشته از اهمیت بالائی از نظر ارتباطی بوده است.

۹-۱پل پردیس: که در روزگاری شرق و غرب عالم را در جاده ابریشم بهم پیوند می داد، اکنون جز پلی مخروبه ومتروکه و بدون ثبت چیزی از آن نمانده است.از ۹ دهنه ی آن تنها ۵ دهنه باقی مانده است که اگر سازمان حفظ میراث فرهنگی مرمت و بازسازی آنرا بعهده نگیرد، باز یادگاری از پیشینیان ار بین خواهد رفت.

۱۰-۱ گورستان خانجان آباد:این گورستان دوره ی ساسانیان تا دهه های پیش مورد استفاده قرار می گرفته است اما سهل انگاری سازمان حفظ میراث فرهنگی آنرا به باد داد و یک سند برای اثبات مدنیت ۲۰۰۰ ساله در میانه از بین رفت.این منطقه در سال ۱۳۵۴ مورد بازدید کارشناسان وزارت فرهنگ و هنر قرار گرفته و به عنوان اثر باستانی ملی به ثبت رسیده است.

۱۱-۱تپه باستانی کول تپه آلین چالیق: این تپه در ۷۰۰ متری جنوبغربی غریب دوست که با شملره ی ۸۷۳ از مفخر و آثار ملی محسوب می گردد، دارای قدمتی پیشتر از میلاد مسیح است و به دوره ی اشکانیان تعلق دارد.

۱۲-۱قارا تپه: این تپه ی باستانی در فهرست آثار و گنجینه های ملی ثبت شده است. این تپه در روستای قارا تپه در ۳۷ کیلومتری شمالغربی میانه قرار گرفته است. باستان شناسان قدمت آنرا بین ۱۵۰۰ نا ۵۰۰۰ سال پیش تخمین می زنند.

۱۳-۱کاروانسرای گوی دره: این کاروانسرای قدیمی در روستای گوی دره در ۴۹ کیلومتری شمالغربی میانه آرمیده است.

۱۴-۱قلاع میانه: میانه با تاریخ هزاران ساله و داشتن موقعیتی سوق الجیشی و استثنائی، یکی از دژهای مستحکم در ادوار گذشته بوده است. اگر اکنون اثری از این قلعه ها در آن مشاهده نگردد، روزگاری دارای قلعه و منطقه ای حساس و استراتژیک بوده است.

۱۵-۱سفالهای کاغذ کنان: در نزدیکی آغکند تپه خاکی به بلندی تقریبا" ۱۵ متر وجود دارد که سفالینه های مکشوفه از آن به هزاره ی قبل از میلاد بر می گردد که همگی لعابدار با رنگ کرم و با نقوش سبز و قهوه ای است. این سفالها دارای قدمت مختلفی هستند و بازه ی زمانی هزاره قبل از میلاد تا قرن هفتم هجری را شامل می شود.

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

آثار باستانی میانه بیش از ۱۰۰ مورد است اما تنها به گوشه ای از آن اشاره شد...

        میــــــــــانه و آثار باســــتانی آن

آثار باستانی ، نمود فرهنگ و تمدن یک ملت محسوب می شود. بارزترین آثار باستانی ایرانیان غالبا" مربوط به قلعه ها ، امامزاده ها ، پلها و مساجد است. آنچه در این میان مربوط به میانه است ، وجود تمدن پیش از ظهور اسلام است. آثار باستانی میانه تاکنون بررسی نشده است و تا صحبت از آثار باستانی شده است ، افکار متوجه چهار اثر باستانی معروف شده است ، در حالیکه در میانه آثاری وجود دارند  که از آن چهتر اثر معروف وزینتر و گرانسنگتر هستند و باید برای شناساندن تمدن خود ، آنها را معرفی کنیم.

۱-۱قیز کورپرسو این پل تاریخی و هنری در مسیر میانه-زنجان بر روی رودخانه ی قزل اوزن قرار دارد. این پل ، شاهکار هنر معماری و مهندسی عهد قدیم است. تاریخ بنای قیز کورپرسو مشخص نیست. باستان شناسان پایه های آن را متعلق به  دوره ی ساسانی می دانند ولی با توجه به معماری و ویژگیهای پل  می توان بنای کنونی را متعلق به قرن هشتم هجری دانست. "دیو لافوآ" باستان شناس کهنه کار (۱۹۲۰-۱۸۴۳میلادی) که در دوره ی قاجار از میانه گذشته است ، در سفرنامه ی خود از معماری قوی این بنا تمجید کرده و نوع معماری آنرا منطبق با معماری اواسط قرن ۱۲ میلادی دانسته است. او ، طاق اصلی پل را ۲۴ متر نوشته است که با دو طاق مسطح ۱۷ متری در طرفین احاطه شده است. پروفسور پوپ در کتاب بررسی هنرهای ایران ، تاریخ بنای پل را اواخر قرن ۱۵ میلادی دانسته و اسم معمار را " حاج عباس بن الحاج محمد بن العباس قزوینی " و نام حاکم وقت را " محمد روان بن عثمان القزوینی " نوشته است ، ولی طبق کتیبه ی مرمری که روی پایه ی وسطی قرار دارد ، پل در سال ۹۳۳ هجری توسط " شاه بیگیم بنت محمد بیک موصلی " تعمیر شده است. پوپ احتمالا" تعمیر را با ساخت اشتباه گرفته است. گ.یا به همین جهت پل را قیز کوپرسو نامیده اند.

۲-۱قیز قالاسی (قلعه ی دختر) بروی کوهی در دو کیلومتری شمال قیز کوپرسو واقع شده است و بشکل کثیرالاضلاع غیر منتظم آجری بنا شده است. این دژ مشتمل بر سه قسمت است : طبقه ی اول دیواری یکسره ، طبقه ی دوم حفاظ داخلی و طبقه ی سوم مقر اصلی فرماندهی. بنای این قلعه مربوط به ۷ هجری است. دیوار قلعه دارای دو مدخل می باشد که هر کدام سه متر بلندی دارند و در بالای یکی از این مدخلها کتیبه ای روی سنگ نوشته شده که خطوط آن بر اثر زمان و سوانح طبیعی محو شده است. دیوارهای قلعه با قیز کوپرسو شباهت دارد. برخی تاریخ بنای آن دو بنا را نزدیک بهم می دانند ولی برخی دیگر از مورخان ، ساختمان قلعه را بسیار قدیمی تر و مربوط به اردشیر دراز دست ساسانی می دانند. این قلعه دارای یک باروی ۱۴ متری و دو ورودی ۳ متری است. ۱۶ یا ۲۴ برج دیده بانی مخروبه دارد که ۸ برج آن بر رودخانه ی قزل اوزن مشروف است. قیز در ترکی دختر است و قالا در ترکی محل ماندگار (قالماق) وغیرقابل تسخیر را گویند.

۳-۱داش مسجید این مسجد کهن در روستای قدیمی ترک واقع در ۳۱ کیلومتری شمالشرق میانه واقع شده است. این بنا از آثار بسیار مهم ایران است که شگفتیهای منحصر به فردی دارد. شیوه ی معماری و مصالح ساختمانی که در آن به کار رفته است ، باستان شناسان را به تحیر واداشته است. این مسجد ۱۰ قسمت متمایز دارد. ساختمان اصلی آن تماما" از سنگ بنا شده و شبستانهای آن بعدها باآجر ساخته شده است. در ضلع جنوبغربی این مسجد آرامگاهی وجود دارد که کنسوب به بانی یا معمار مسجد می باشد. تاریخ بنای این مسجد کهن بر کسی آشکار نیست. آنچه مایه ی تعجب است ، بزرگی تکه سنگهای بزرگ مصرف شده در بنای مسجد است و عجیبتر اینکه این نوع سنگها در میانه یافته نمی شوند و احتمالا" از مناطقی دیگر آورده شده اند. اما با چه وسیله ای!! شاید بتوان محراب مسجد را اوج هنر این مسجد دانست. این محراب یکپارچه از سنگ بگونه ای بسیار هنرمندانه و ظریف حکاکی شده و در دیوار مسجد جا گرفته است.

۴-۱شهر کوپرسو ۲۳ پل میانه که با نامهای شهر کوپرسو (پل شهری) ، پل راه آهن و پل میانه معروف است ، نه تنها از نظر هنری شبیه ۳۳ پل اصفهان است ، بلکه قدمت ساخت آن نیز به همان اندازه است. اسن پل در ۱۲ کیلومتری جنوب میانه نرسیده به ایستگاه راه آهن و روستای تازه کند پائین قرار دارد. این  پل روی رودخانه ی شهری که یکی از شاخه های قزل اوزن است ، ساخته شده است. طول اسن پل ۲۶۰ متر و عرض آن ۹/۷ متر و دارای ۲۳ دهانه به عرض ۷/۶ متر با طاقی جناغی به ارتفتع حدود ۲۵/۵ متر است. قدمت این پل به دوره ی صفویه می رسد و معماری به نام خواجه شمس الدین محمد جوینی ، طراح آن بوده است. از جهانگردانی که از این پل دیدن کرده اند ، می توان به موریس دوکوتزبوئه اشاره کرد. او در سال ۱۸۱۷ میلادی به میانه آمده و درباره ی این پل می گوید : " در نقطه ی دور دستی از رودخانه ی کارلانکو در پای رشته کوههای کاپلانتی اردو زدیم. پل زیبای ۲۳ دهنه ای بر روی این رودخانه بود. این پل که به دستور شاه عباس کبیر ساخته شده است ، دارای پیاده رو و پله است. در انتهای آن چهار ستون سنگی نمایان است که یکی از آنها افتاده است. "

  ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

در پست بعدی به معرفی دیگر آثار باستانی میانه ی عزیزمان اشاره می کنم...

                میــــــــــــانه و بلایای طبیعی

مخاطرات طبیعی ، حوادثی هستند که از جانب طبیعت حاکم می شوند و زیانهای جانی و مالی بر ما جای می گذارند. برای همین به آنها " بلایای طبیعی " نیز می گویند. انواع مختلفی دارد و در هر منطقه ای احتمال وقوع تعدادی از آنها وجود دارد. این نوع حوادث ، بسته به موقعیت منطقه با بقیه متفاوت است. از مخاطرات طبیعی میانه می توان از : " زلزله ، سیل ، تگرگ ، رعد و برق ، توفان ، کولاک ، بهمن ، خشکسالی ، سرمازدگی و گرمازدگی " نام برد.

۱-۱زلــــــزله : میانه روی تخته سنگ بزرگی استقرار یافته است که از زلزله ایمن است. در هیچ کدام از مراکز زلزله نگاری معتبر دنیا نتوانسته اند زلزله ای بالای ۶ ریشتر در ۱۰۰ سال گذشته برای میانه پیدا کنند و این جای شکر دارد. البته میانه در یکصد سال اخیر زلزله های ۵ یا ۵/۵ ریشتری داشته است اما مرکز آنها جای جای دیگر بوده است. زلزله های میانه یا مربوط به گسلهای کوچک آن است که به ندرت به ۵ ریشتر می رسد و یا مربوط به اثر زلزله های شهرهای شمال کشور یا شمال آذربایجان است. بررسی گسلهای موجود در آذربایجان نشان می دهد که میانه منطقه ای مستحکم و بدون شکاف و درز است. گسلهای اطراف آن بسیار سطحی است و حتی قادر به ایجاد زلزله ۵ ریشتری هم نیست.

۲-۱ســـــیل : قرار گرفتن شهر میانه در گودی ترین نقطه باعث شده است که وقوع سیل هر از چند گاهی مردم شهر خصوصا" کشاورزان را آزار داده و ضربات سنگین مالی و جانی به بار بگذارد. کوهستانی بودن میانه و ایجاد آبراه های طبیعی برای حرکت آب ، گاهی باعث ایجاد سیل در میانه شده است. هرچند این سیل ها آسیبی به شهرها یا روستاها نداشته اند ، اما زمینهای کشاورزی ، قربانی این سیل ها بوده اند. سیل ها غالبا" بخاطر گرمای زودرس بهاری ، بارندگی شدید و پیوسته ، عدم نفوذپذیری زمین ، عدم وجود سیل بند ، عدم لایروبی رودخانه ها و خرابی سدها رخ می دهند. لایروبی رودخانه شهری میانه در محدود کردن سیل ها می تواند نقش بسزائی داشته باشد. در حالی که رودخانه ها همیشه زینت دهنده ی شهرها هستند ، این نعمت الهی در شهر مینه به منبع تولید انواع معضلات تبدیل شده است.

۳-۱تگــــــرگ : میانه ایها بطور میانگین در هر سال ۲۰ روز شاهد رعد و برق و صاعقه اند که ۵ تا ۷ روز آن همراه با تگرگ است. بندرت پیش می آید که تگرگ برای مردم میانه ، اسیب جسمی برساند. خطر اصلی تگرگ بیشتر متوجه باغات و محصولات کشاورزی است. تگرگ قادر است در عرض چند ثانیه ماحصل یکسال تلاش شبانه روزی کشاورزان را به باد دهد. این بلای طبیعی در دورانی که ارتباطات کم ب.د ، می توانست منطقه و کشوری را به قحطی برساند.

۴-۱توفــــــــان : سرعت توفانهای میانه به ندرت به بالای ۶۰-۵۰ کیلومتر در ساعت می رسد که در میان توفانهای ۱۰۰ یا ۱۵۰ کیلومتری سیستان و بلوچستان ، چندان خطرساز نیست. بطور میانگین در هر سال ۶ روز طوفان خشک در میانه داریم که اگر بوران را هم به آن اضافه کنیم به بالای ۲۰ روز در هر سال می رسیم. مردم شهرستان میانه سازگاری خوبی با توفانها دارند و توفان نیز برای آنها چندان آزار دهنده نیست.

۵-۱ســـــقوط بهمن : سقوط بهمن ممکن است به دلیل جاذبه ی زمین ، باران ، برف ، توفان ، زلزله ، قرار گیری نامناسب سنگها ، حرکت ناشیانه ی کوهنوردان ، بوق نسنجیده ی رانندگان که باعث رزنانس و تشدید فرکانسی سنگها شود ، باشد. بهمن سنگ زمانی خطر آفرین است که بدانیم جاده ترانزیت و خطر راه آهن میانه از میان کوههای بلند سنگی رد می شود که سقوط حتی یک سنگ می تواند بلای جان دهها نفر انسان شود. بسیار دیده و شنیده ایم که سقوط چند سنگ موجب مسدود شدن چند روزه ی جاده ی بین المللی یا راه آهن بین المللی میانه شود. جا دارد در اینجا یادی بکنیم از دهقان فداکار ـ ریزعلی خواجوی ـ که صدها مسافر قطار را از مرگ نجات داد. این واقعه در سال ۱۳۴۰ در مسیر راه آهن میانه ـ مراغه اتفاق افتاد.

۶-۱خشکســـــالی : خشکسالی عبارت است از کمبود ریزش جوی مورد انتظار در یک سال نسبت به میزان متوسط بارندگی. زمینهای کشاورزی و حتی مردم میانه به یک دما و بارندگی خاصی عادت دارند که کمتر از آن برایشان طاقت فرسا است.

۷-۱خسارت ســــــرما : سه نوع سرمازدگی در میانه قابل احساس است : " سرمازدگی زودرس پائیزی ، سرمای دیرپای بهاری ، سرمای دیررس بهاری ". دو نوع سرمای اول چندان خطرساز نیستند اما سرمای دیررس بهاری که بع از اعتدال هوا و اتمام زمستان مجددا" شروع می شود ، شکوفه های تازه باز شده ی اوایل بهار را به یغما می برد. خسارت ناشی از سرمای دیررس بهاری هر از چند سال یکبار محصولات باغداران را به باد می دهد. شهرستان میانه در سال زراعی ۸۳-۸۲ ، از این بابت میلیاردها ریال زیان دید.

       ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

بررسی بلایای طبیعی شهرستان میانه نیز نشان می دهد که آن بلایای طبیعی متعارف و شناخته شده برای میانه آسیب رسان نیستند. تنها مشکلی که در مورد این منطقه هر چند سال یکبار رخ می دهد و بعنوان بلا تعریف می گردد ، سرمای مجدد بهاری است. این نوع سرما که بعد از یک اعتدال نسبی هوا و شکوفه زدن درختان شروع می شود ، محصولات کشاورزی را از بین می برد و خسارات بسیار زیادی به کشاورزان میانه می رساند و چون اقتصاد اول شهرستان میانه کشاورزی و باغداری است ، ممکن است در یک سال کاملا" اقتصاد منطقه را فلج کند. اگر تدابیری برای مقابله با تهدیدات طبیعی به کشاورزی اندیشیده شود ، می توان به جرات گفت که شهرستان میانه یکی از امنترین نقاط کشور از نظر بلایای طبیعی است و تهدیدی جدی از جانب مخاطرات طبیعی به منطقه وارد نیست.

      وسعت میــــــــانه

شهرستان میانه با ۵/۵۵۷۷ کیلومتر مربع مساحت از مجموع مساحت ۴۵۱۶۲ کیلومتر مربعی استان ، بعنوان پهناورترین شهرستان استان آذربایجان شرقی محسوب می شود که یک هشتم از خاک استان و یک سیصدم از خاک ایران را در برگرفته است. این شهرستان ، خوش هندسه است چرا که بیشتر متمایل به شکل مربع است و مانند شهرهای دیگر استان ، ناقواره نیست.

کل مساحت میانه به نسبت بین چهار بخش مختلف تقسیم شده است :

۲-۱بخش مرکزی به مرکزیت شهر میانه در یک منطقه ی دشتی و کم ارتفاع مابین دو رشته کوه عظیم قافلانتی و بوزقوش قرار گرفته است. این بخش که غالبا" در محاصره ی بخش های دیگر قرار دارد ، دارای آب و هوائی سرد و نیمه خشک است. رودخانه های قیزیل اوزن ، قارلانقو ، قوروچای ، شهرچایی ، آیدوغموش و بولانیق از آن عبور می کنند. معادن بکر و دست نخورده مانند سرب ، سنگ پرلیت ، سیلیس ، دولومیت ، روی و غیره در آن بسیار است.

۲-۲بخش ترکمنچای که مرکز آن نیز روستای ترکمنچای است و بخاطر قرارداد معروف ترکمنچای ، شهره ی جهانی دارد. معروفیت آن قبل از قرارداد ترکمنچای ، بخاطر آب و هوای بسیار خوب بوده است ، بطوریکه در جائی می خوانیم که سفیر عثمانی برای مداوای خود ، شش ماه در این منطقه اوتراق می کند.

۳-۱بخش کندوان که قدمت هزاران ساله دارد. از شمال به سراب ، از شمال شرقی به اردبیل ، از شرق به خلخال ، از جنوب و غرب به شهرستان میانه محدود است. مرکز این بخش ، شهر ترک است که با آن مسجد خارق العاده سنگی خود یکی از افتخارات و میراث ملی را در اختیار دارد.

۴-۱بخش کاغذکنان در سال ۱۳۶۵ از خلخال جدا شده و به میانه ملحق شده است. البته لزوم الحاق کاغذکنان به میانه از ابتدا مشخص بود چرا که مراودات اهالی این بخش از قدیم الایام با میانه بوده است و راههای این آبادی برای میانه سهل الوصولتر است.

        میـــــــانه ، شاهراه ارتباطی

میانه از قدیم الایام ، شهری کاملا" استراتژیک و سوق الجیشی بوده است. این شهر از هزاره ی قبل از میلاد از زمان جاده ی ابریشم ، پل ارتباطی اروپا و آسیا بوده است. بعدها این راه ارتباطی در زمان صفویه ، بوسیله ی شاه عباس کبیر سنگفرش شد تا کاروان ها ، درشکه ها و پیاده ها هنگام عبور از آن در گل و لای گیر نیافتند. گوشه ای از این شاهراه سنگفرش شده ، هنوز هم در اطراف کوه قافلانتی و در محدوده ی قیز کورپوسو مشاهده می شود که نیاز به صیانت بعنوان اثر ملی دارد.

از راههای کهن گذرنده از میانه می توان اشاره داشت به :

راه اکباتان (همدان) پیش از اسلام که از طریق همدان و قزوین و زنجان به میانه می رسید و در ادامه از طریق ارومیه به سرزمین آشوریان منتهی می شد.

راه ابریشم که در هزاره قبل از میلاد برای تجارت ابریشم برقرار گردید و از ایالتهای ترک نشین چین مانند بئش بالیق ، آلمالیق و قانسو بطرف قزوین ، زنجان و میانه می رسید.

راه بندر سیراف که از شیراز ، اصفهان ، کاشان ، ری ، قزوین ، زنجان ، میانه و تبریز عبور می کرد.

   میــــــانه و جغرافیای آن

شهرستان میانه در شمال غربی ایران و جنوب شرقی استان آذربایجان قرار گرفته و یکی از ۱۶ شهرستان آن به شمار می رود. این شهرستان در محل تلاقی سه استان آذربایجان شرقی ، زنجان و اردبیل قرار گرفته و ۶ همسایه در اطراف خود دارد :سراب از شمال ، بستان آباد از شمال غربی ، هشترود از غرب ، زنجان از جنوب ، خلخال از شرق و اردبیل از شمال شرقی این شهرستان را در برگرفته اند. میانه از نظر شکل عمومی ، خوش هندسه بوده و بیشتر شبیه شکل آذربایجان شرقی است.

       پستی و بلندی

شمال و جنوب شهرستان میانه را رشته کوههای بزقوش و قافلانتی در برگرفته اند. هر دو کوه محصور کننده از نام حیوانی شکاری برگرفته شده است. بوزقوش (پرنده ی خاکستری) که نام پرنده ای شکاری است و قافلانتی که به معنای محل پلنگ است. در میان این دو رشته کوه ، صدها کوه کوچک و بزرگ چون میخی زمین را محکم نگهداشته و آرامش و سکون را برقرار کرده اند. این کوهها در کنار رودها اصلی ترین عامال ایجاد آبادی های شهرستان بوده اند ، طوریکه کمتر آبادی در میانه می توان یافت که فاقد کوه یا صخره (قایا) باشد. تعداد کوههای میانه بسیار زیاد است و شاید نتوان دقیق آنرا گفت. در میان ترکها ، هر برآمدگی را کوه نمی گویند. آنها برآمدگی پست را "دولایی" ، کمی بلندی را "تپه" ، کوه سنگی کم ارتفاع را "قایا" ، کوه را "داغ" و کوه بلند را "قارا داغ" می گویند.

رشته کوه عظیم بوزقوش ، فرزند سبلان است و عامل پیوند شهرستانهای میانه ، سراب و بستان آباد می باشد. طول آن ۱۳۳ کیلومتر است که نزدیک به ۵۰ کیلومتر آن در منطقه ی میانه قرار دارد. در این رشته کوه ده ها با قله های بلند سر به آسمان کشیده اند. بلندترین قله ی آن ساریمساق داغی یه ارتفاع ۳۳۰۲ متر در ناحیه ی شرقی (سراب) قرار دارد و ارتفاع آن رفته رفته در غرب کمتر می شود و به ۳۱۷۰ متر در جنوب سراب و ۲۴۵۰ متر در شیشک داغ می رسد. قافلانتی که نام مسمای آن اخیرا" به قافلانکوه! تحریف شده است ، رشته کوهی است که از جنوب میانه را در برگرفته است. طول آن ۵۳ کیلومتراست و بلندترین نقطه ی آن "دنیش داغی" با ارتفاع ۱۸۸۰ متر می باشد. از "رم داغ" با ارتفاع ۳۰۰۰ متر در دهستان تیرچای می توان بعنوان بام میانه نام برد.

       رودخانه های میانه

سرتاسر میانه از چهارسو در محاصره ی رودخانه هاست. رونق اقتصادی میانه از نظر کشاورزی و دامداری ، بخاطر وجود همین رودخانه های متنوع و پراکنده ای است که عمده ی این رودخانه ها عبارتند از:

قیــــــزیل اوزن : این رودخانه عظیم چون طلای شناوری ۷۰۰ کیلومتر راه را طی می کند. از کوههای چهل چشمه ی کردستان سرچشمه گرفته و پس از آبیاری قسمتهای زیادی از مسیر خود به سفید رود متصل شده و پس از طی مسیر طولانی به دریای خزر می ریزد.

قارلانقوچای : این رود ۱۹۰ کیلومتری از دامنه های سهند و اوداغ سرچشمه می گیرد و پس از الحاق به شورچای به قیزیل اوزن ریخته می شود.

شـــهرچایی : این رود که از قسمتی از شهر هم عبور می کند و با ۱۳۰ میلیون متر مکعب آبدهی از قاسم داغی سرچشمه گرفته و به قارلانقوچای متصل می شود.

قوروچــــای : از بوزقوش سرچشمه گرفته به شهرچایی متصل می گردد.

گــــرمه چــــای : این رودخانه با ۳۰۰ میلیون کیلومتر مکعب آبدهی ، از کله گاه سرچشمه گرفته و به قیزیل اوزن ملحق می شود.

بولانلیق چــــای : از بوزقوش سرچشمه گرفته  و به شهرچای متصل می شود.

آیدوغمــــوش : از قارا داغ و تیکاگدیگی سرچشمه گرفته پس از طی ۱۴۰ کیلومتر مسافت ، به قیزیل اوزن می ریزد.

آجی چـــای : از بلندیهای جنوب غربی میانه سرچشمه گرفته و به قیزیل اوزن می ریزد. نباید نام آنرا با آجی چای تبریز اشتباه بگیریم که دو رود مستقل هستند.

ترکمنچــــای : از چشمه سارهای آبادیهای کلهر و ورزقان سرچشمه گرفته به شهرچای می ریزد.

سلام دوباره...

عزیزان من به زودی برمی گردم.

از همه ی کسائی که تاحالا منوهمراهی کردن ممنونم.

منتظرم باشین...

                   به نام خدا

میانه به عنوان پهناورترین شهرستان آذربایجان شرقی ، با آن کوههای بلند و راههای پر پیچ و خم و منظره ی زیبای خود ، آشنای همه است . زیبایی این شهر آنچنان است که چشمان رهگذران را ناخودآگاه به خود معطوف می کند . این شهر در میان کوههای اطراف خود چونان کودکی در آغوش مادر است . کمتر کسی است که از میانه بگذرد و غرق تماشای طبیعت خدادادی آن نشود . شهر میانه ، از کهنترین شهرهای ایرن عزیزمان است . هر چه ورقهای تاریخ را عقبتر می زنیم ، باز نام و نشانی از این شهر به چشم می خورد . این شهر قبل از ظهور اسلام و حتی قبل از میلاد مسیح بوده و مدنیت در آن وجود داشته است .

     ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

      فلسفه ی وجودی میانه

شکل گیری هر شهر با عوامل مختلفی مرتبط است . میانه نیز از این امر مستثنی نیست و قطعا" عواملی وجود داشته اند که باعث تشکیل چنین شهری در قدیم و بقای آن در هزاره های گذشته شده است . عوامل عمده در شکل گیری شهر میانه را می توان چنین برشمرد :

هوای مناسب منطقه و چهار فصلی بودن آن

برخورداری از آب فراوان از جمله دهها رودخانه و قنات

برخورداری از خاک مناسب برای کشت

برخورداری از امنیت دفاعی بوسیله ی دژهای طبیعی بنام کوهها

سیاست حکومتی : میانه از شهرهای استراتژیک مادها و ماناها در هزاره ی قبل از میلاد بوده است .

قرار نگرفتن در مسیر گسلهای زلزله ای

پل ارتباطی شهرها : قرار گرفتن میانه بر سر راه جاده ی ابریشم و نیز قرار گرفت در مسیر جاده ترانزیت اروپا و آسیا باعث دوام و بقای آن شده است .

موقعیت منطقه ای : میانه بهترین نقطه ای است که می تواند با تبریز ، زنجان ، اردبیل ، کردستان و گیلان مراوده و رابطه داشته داشته باشد .

    ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

       میانه در نوشته های جهانگردان و مورخان

ژوبر در کتاب مسافرت به ارمنستان و ایران خود در مورد ۲۳ پل ( شهر کورپوسو ) می گوید : روی رودخانه ی میانه پلی بسته اند که ۲۳ چشمه دارد . این پل خیلی خوب مانده است و به جاده ی سنگفرش منتهی می شود  که از نظر ساخت به جاده های رومیان قدیم در ایتالیا شباهت دارد .

بارون فیودورکوف که همراه محمدشاه قاجار برای تاجگذلری از تبریز ولیعهدنشین ، عازم تهران شاه نشین بود ، در گذر از میانه با تمجید از آثار تاریخی آن ، قالی بسیار خوب آن را می ستاید .

دیاکوف مورخ نامدار ، از وجود شهرنشینی در میانه در سال ۷۲۰ قبل از میلاد مسیح خبر می دهد . 

شهاب الدین قلقشندی مصری ، هفت قرن پیش در توصیف میانه به این نکته اشاره دارد که گروهی از دانشمندان از این شهر برخاسته اند .

شاردن فرانسوی از میانه بعنوان دشتی وسیع ، زیبا و خرم در آغوش کوهستانهای بلند نام برده است .

کینر جغرافیدان نامی فرانسوی ، از میان شهرهای بین تبریز و تهران ، تنها میانه را فوق العاده می داند .

در نوشته های اسلامی آمده که میانه شهری آباد و خرم بوده است . این عظمت تا زمان مغول وجود داشته است و از تبریز بعنوان شهری کوچک در کنار میانه ، سراب و اهر نام برده می شود .